दिवाळीत 4–5 दिवस Routine बदललं… आता Fasting किंवा Detox करून पुन्हा सुरुवात करायची का?

दिवाळीत 4–5 दिवस माझं Routine बदललं. आता Fasting किंवा Detox करून भरपाई करायची का?

"डॉक्टर, दिवाळीत थोडं जास्त खाल्लं, Walking कमी झालं, झोपेच्या वेळा बदलल्या. आता Weight वाढलंय आणि शरीर जड वाटतंय. उद्यापासून Fasting करून भरपाई करू का?"

अनेकांच्या मनात सध्या हा विचार असेल!

पण माझ्या Clinical Experience मधून एक गोष्ट नक्की सांगू शकतो:

काही दिवस Routine बदलल्यामुळे शरीराला शिक्षा करण्याची गरज नाही. त्याला फक्त नियमिततेची गरज आहे!

चला, यामागचं Science आणि योग्य पुढची दिशा समजून घेऊया.

1. चार दिवसांत Weight वाढलं… म्हणजे Fat वाढलं?

असेलच असं नाही!

जास्त Salt, Carbohydrates आणि बदललेल्या Hydration मुळे शरीरात तात्पुरतं पाणी साठू शकतं.

Carbohydrates पासून तयार होणारा Glycogen शरीरात पाण्यासोबत साठतो.

म्हणून अचानक 1–2 किलो Weight वाढलं म्हणजे तेवढंच Fat वाढलं असं नाही.

पण वाढलेलं सगळं वजन फक्त पाण्यामुळेच आहे असंही समजू नका. पुढील काही दिवसांचा Trend पाहा.

2. मग Fasting, Detox किंवा Extra Exercise?

इथे अनेकजण चुकतात!

- जेवण बंद करणं: विशेषतः Diabetes ची औषधं किंवा Insulin घेणाऱ्यांसाठी धोकादायक ठरू शकतं.

- अचानक दुप्पट Exercise: चार दिवसांचा Break एका दिवसात भरून काढण्याची गरज नाही.

- Detox Drinks: Liver आणि Kidneys चं काम सुधारण्यासाठी अशा उपायांची विश्वसनीय पुरावे नाहीत.

भरपाई करण्यापेक्षा सातत्य परत मिळवणं अधिक महत्त्वाचं!

3. पुढील तीन दिवस नेमकं काय करायचं?

- Meals: नेहमीच्या वेळा सुरू करा. Protein, भाज्या आणि Fibre यांना योग्य स्थान द्या.

- Walking: पूर्वीची Activity पुन्हा सुरू करा. गरजेनुसार हळूहळू वाढवा.

- Sleep: झोपण्याची आणि उठण्याची वेळ नियमित करा.

- Hydration: पुरेसं पाणी घ्या. जास्त Salt आणि Processed Food कमी करा.

- Medicines: BP, Diabetes आणि इतर नियमित औषधं डॉक्टरांनी सांगितल्याप्रमाणे सुरू ठेवा.

Routine पुन्हा सुरू करणं म्हणजे कठोर Diet करणं नाही!

4. Monday Report किंवा दिवाळीनंतरच्या Readings बद्दल काय?

महत्त्वाचा Clinical Point:

- Weight: तात्पुरत्या Water Retention मुळे वाढलेलं असू शकतं.

- Sugar / BP: झोप, जेवण, Activity आणि औषधांची नियमितता यांचा परिणाम होऊ शकतो.

- HbA1c: चार-पाच दिवसांचा Report नाही; मागील 2–3 महिन्यांचा Average दर्शवतो.

म्हणून एक Reading पाहून घाबरू नका. पण वारंवार जास्त येणाऱ्या Readings दुर्लक्षितही करू नका.

5. पुढील 7 दिवस एक छोटा प्रयोग करा!

मोठे संकल्प नकोत. फक्त तीन गोष्टी पाहूया:

- Sleep: झोपण्याची वेळ आणि झोपेचे तास. - Steps: रोजची Activity पूर्ववत होतेय का? - Weight: सुरुवातीला आणि सात दिवसांनी, एकाच परिस्थितीत.

या नोंदी Just For Hearts App मध्ये Track करा.

App आधीच आहे? आजची Entry करा. नसेल तरी साध्या Tracking पासून सुरुवात करा. Premium घेण्याची अट नाही!

7 दिवसांनी स्वतःला विचारा:

- Weight मधील अचानक वाढ कमी झाली का? - Walking आणि Sleep Routine पुन्हा नियमित झालं का? - अजून कोणती एक सवय सुधारण्याची गरज आहे?

हा Weight Loss Challenge नाही, Routine Recovery चं निरीक्षण आहे!

दिवाळीनंतर Sugar/BP बदललेली असेल, Weight कमी होत नसेल किंवा औषधं व Exercise बद्दल प्रश्न असतील, तर तुमच्या नोंदींसह विचारा. App Tracking साठीही मदत मिळेल.

Don’t Compensate. Reconnect With Your Routine.

चार दिवसांच्या बदलाची भरपाई करण्यापेक्षा पुढील चार आठवड्यांचं सातत्य अधिक महत्त्वाचं.

Observe the Pattern. Change the Course.

महत्त्वाचं: Sugar/BP सतत जास्त असल्यास किंवा अचानक वजनवाढीसोबत सूज, धाप लागणं असल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घ्या. Heart Failure/Kidney Disease असल्यास विशेष काळजी घ्या. औषधं स्वतःहून बदलू नका.

Dr Ravindra L Kulkarni MD, DNB FSCAI Cardiology Senior Consultant Physician & Cardiologist 25+ Years Clinical Experience