दारू हळूहळू ‘कूल’ झाली पण ICU मध्ये श्वासोच्छ्वासासाठी झगडणारा रुग्ण कुणी दाखवतंय का?

दारू हळूहळू सोशल मीडियावर, सिनेमांमध्ये आणि पार्टी कल्चरमध्ये ‘कूल’, ‘क्लासी’, ‘स्मार्ट’ आणि ‘स्ट्रेस रिलीज’ म्हणून पाहिली जाते. त्यामुळे दारू पिणं एक मॅच्योर, मॉडर्न आणि सामान्य वर्तन वाटू लागलं आहे.

पण २५ वर्षं दवाखान्यात, ICU मध्ये पेशंट्सच्या डोळ्यातल्या भीतीत मी जे पाहिलंय, ते फक्त “ड्रिंक्स” नव्हे तर “डार्क ट्रॅजेडीज” आहेत.

‘क्लासी ग्लासेस’मधून दिसणाऱ्या काही गोष्टी:

1. लिव्हरचं नुकसान तर माहिती आहे, पण मेंदूही ‘सुकत’ जातो: दारूमुळे cerebral atrophy होते, ज्यामुळे स्मरणशक्ती कमी होते, निर्णयक्षमता हरवते आणि व्यक्तिमत्त्व बदलायला सुरुवात होते.

2. हार्ट arrhythmia आणि High BP धोका: दारूमुळे हृदयाचा ठोका बिघडतो. ECG मध्ये irregular rhythm दिसतो. अचानक Heart Attack होण्याची शक्यता वाढते.

3. पचनशक्ती, स्नायू आणि रोगप्रतिकारशक्तीवर घातक परिणाम: दारूमुळे स्नायू कमकुवत होतात, पचन बिघडते, शरीराची ताकद कमी होते आणि आजार लागण्याचा धोका वाढतो.

4. “दारू पिणं तुझं वैयक्तिक स्वातंत्र्य आहे” म्हणणाऱ्यांनी ‘सामाजिक जबाबदारी’ कधी स्वीकारायची? जर तुम्ही दारू पिणं सामान्य करत असाल, मीम्स, रील्स किंवा पाहुण्यांना सहज ऑफर करत असाल, तर तुम्ही एक toxic culture तयार करत आहात हे लक्षात ठेवा.

5. दारू प्यायल्यावर ‘मी जबाबदार आहे’ हे भावनाच कमी होतात: म्हणूनच rash driving, अपघात, मारामाऱ्या आणि रस्त्यावरच्या वाद दारूच्या नशेत घडतात. यात फक्त पिणारा नाही तर इतरही बळी जातात.

6. अत्याचार, हिंसा आणि कायद्याचे उल्लंघन यामागे दारू catalyst ठरते: पोलीस केसेस, गुन्हेगारी, अपघात आणि कौटुंबिक हिंसा यामागे दारू हा नेहमीच असलेला ‘smoking gun’ आहे.

7. “फक्त वीकेंडला” म्हणणारेही नंतर रोजचे होतात. दारू ही शिवाय जगता येत नाही अशी false belief तयार करते आणि हळूहळू coping skill नसून chemical trap बनते.

8. म्हातारपणात फक्त फिटनेस महत्त्वाचा नसतो तर स्मरणशक्ती आणि नातीही जपलेली हवीत: दारू हळूहळू दोन्ही हिरावते आणि तेव्हा फार उशीर झालेला असतो.

म्हणून आजच ठरवा: - जर दारू घेत असाल तर विचार करा, प्रमाण मर्यादित ठेवा आणि वेळेत थांबा. - जर तुम्ही दारू प्रमोट करत असाल किंवा ‘नॉर्मल’ म्हणून सादर करत असाल तर आत डोकावून बघा. तुमच्यामुळे कोणीतरी चुकीच्या दिशेने वळणार नाही ना?

दारू ही ‘स्टेटस सिंबल’ नाही तर ‘सिस्टमॅटिक सायलेन्सर’ आहे. तुम्ही सजगतेच्या की संमतीच्या बाजूला आहात?

डॉ. रवींद्र एल. कुलकर्णी, MD, DNB, FSCAI (Cardiology) Just For Hearts