Diabetes चाचणीतील सामान्य चुका आणि त्यांना कसे टाळावे

"साखर नियंत्रणात नाही का? चूक फक्त औषधांमध्ये नाही तर चाचणीमध्येही असू शकते!"

२५ वर्षांच्या अनुभवातून सांगतो की औषधांइतकंच Lab test ही Diabetes उपचारातील महत्त्वाची पायरी आहे. पण diabetic रुग्ण आणि नातेवाईक तिथेच सगळ्यात जास्त चुका करतात.

Diabetes रुग्ण करत असलेल्या ५ सर्वात सामान्य चुका:

१. फास्टिंग म्हणजे फक्त 'रात्री काहीही न खाणं' एवढंच नाही!

८-१२ तास फक्त पाणी वगळता काहीही न घेणं आवश्यक आहे. चहा, साखर, दूध घेतल्यास glucose आणि cholesterol दोन्ही readings चुकतात. Lipid profile आणि fasting sugar योग्य फास्टिंगशिवाय अर्थहीन ठरतात.

२. Post-Meal (जेवणानंतर) नमुना म्हणजे नेमकं कधी?

Post-Lunch किंवा Post-Dinner sugar test म्हणजे जेवणानंतर नेमके २ तासांनी दिलेला नमुना. काही मिनिटांचा फरकही चुकीचा परिणाम देतो, डॉक्टर treatment वाढवू किंवा बदलू शकतात. "थोडं उशीर झालं, काही नाही" असं म्हणणं म्हणजे reports बिघडवणं!

३. औषधं अचानक थांबवणं ही सर्वात मोठी चूक.

काही लोक म्हणतात, "टेस्ट आहे म्हणून औषध घेतलं नाही." हे धोकादायक आहे, sugars वाढतात, kidneys वर ताण येतो. डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय insulin किंवा tablets थांबवू नका.

४. रक्त नमुना कधी दिला याचं महत्त्व अनेकांना ठाऊक नसतं.

सकाळी स्थिर अवस्थेत घेतलेले नमुने अधिक अचूक असतात. फिरून, चालून, तणावाखाली दिलेले नमुने "false high" देऊ शकतात. Testing before office hours किंवा हलक्या विश्रांतीनंतर सर्वोत्तम असते.

५. रिपोर्ट समजून न घेता औषधं adjust करणं.

काही लोक रिपोर्ट बघूनच औषधं वाढवतात किंवा कमी करतात ही मोठी चूक आहे. HbA1C, fasting, post-meal हे तीन parameters एकत्र बघूनच निर्णय घ्यावा. प्रत्येक रिपोर्ट म्हणजे doctor-patient संवादाचं साधन, निष्कर्ष नव्हे.

Lab reports म्हणजे फक्त numbers नाहीत, ते तुमच्या सवयींचं आरसाप्रमाणे प्रतिबिंब आहेत.

फास्टिंग, वेळ, औषधं, आणि जेवणाचं अंतर ह्यापैकी एक गोष्ट जरी चुकीची असेल, तरी पूर्ण चित्र बदलतं.

आजच ठरवा: १. टेस्ट योग्य वेळी करा २. रिपोर्ट नीट समजून घ्या ३. औषध बदलण्याआधी डॉक्टरशी बोला

तुमचं आरोग्य फक्त "numbers" मध्ये नाही, ते "discipline" मध्ये आहे!

डॉ. रवींद्र एल. कुलकर्णी, MD, DNB, FSCAI (Cardiology) Just For Hearts