तरुणांमध्ये Heart Attacks चं कारण Blockage नाही तर Plaque Rupture आहे

आजच्या तरुणांमध्ये Heart Attacks चं कारण मुख्यत्वे artery blockage नाही तर plaque rupture आहे, आणि हीच सगळ्यात धोकादायक गोष्ट आहे.

Office stress, late nights, junk food आणि smoking यामुळे plaque इतकं unstable होतं की फक्त 30–40% blockage असूनही अचानक 100% blockage तयार होतो.

1. Plaque म्हणजे काय आणि का धोकादायक हे समजून घेणे आवश्यक आहे: Artery च्या wall मध्ये LDL, inflammation आणि fat मिळून soft plaque तयार होतो. हे दिसायला छोटं असलं तरी rupture झालं की काही सेकंदांत clot तयार होतो. (Ref: AHA/ACC 2024)

2. LDL आणि Triglycerides plaque ला unstable करतात: High LDL → plaque मऊ पडतो. High Triglycerides → plaque मध्ये inflammation वाढतो. दोन्ही मिळून rupture चा धोका वाढतो. (Ref: NEJM 2022)

3. तरुणांमध्ये plaque rupture जास्त का? - High stress आणि overworking - Smoking आणि vaping - Junk food आणि high cholesterol - कमी झोप - व्यायामाचा अभाव हे सगळं plaque ला fragile बनवतं.

4. Rupture → Clot → अचानक 100% blockage: Plaque फाटल्यावर platelet तिथे पटकन चिकटतात. काही सेकंदांत platelet-rich clot तयार होतो, ज्यामुळे complete block आणि sudden heart attack होतो. यामुळे तरुणांना normal reports असूनही heart attacks होतात.

5. Timely treatment कधी फायदेशीर? Early arrival → thrombolysis clot तोडतो. Severe symptoms किंवा re-block झाल्यास → Angioplasty life-saving आहे. Late arrival = अधिक muscle damage. Advanced tests जसे IVUS/OCT plaque biology समजायला मदत करतात.

6. Plaque stable ठेवण्यासाठी काय करावे? - LDL < 70 ठेवणे - Smoking/vaping बंद करणे - रोज exercise आणि strength work करणे - 7–8 तास झोप घेणे - वजन नियंत्रणात ठेवणे - Statins वापरणे कारण ते plaque scientifically stabilize करतात (JACC 2021)

7. कोणत्या तरुणांनी विशेष काळजी घ्यावी? - Family history of early heart disease - Diabetes, obesity किंवा fatty liver - High triglycerides - Stress नंतर chest tightness - Sedentary lifestyle - High ApoB

तरुणांमध्ये major blockage हा प्रश्न नाही, unstable plaque, rupture आणि sudden clot हा खरा killer आहे.

ही पोस्ट WhatsApp groups, college friends, office teams मध्ये नक्की शेअर करा. एक share एखाद्याचं आयुष्य वाचवू शकतो.

Dr Ravindra L. Kulkarni, MD, DNB, FSCAI (Cardiology) Just For Hearts