पायाला संध्याकाळीच सूज का येते? कारणं आणि काळजी

"संध्याकाळी फक्त पायाला सूज येणे" ही एक सामान्य तक्रार आहे, पण कधी कधी ती गंभीर आरोग्य समस्यांचा संकेत असू शकते. जाणून घ्या काय कारणं असू शकतात:

1. नॉर्मल कारणं (Healthy Individuals): - दिवसभर उभं किंवा बसून राहणं: Gravity मुळे पायात fluid जमा होतो, विशेषतः जेव्हा एकाच स्थितीत राहतो. - गरम हवामान: उष्णतेमुळे रक्तवाहिन्या सैल होतात आणि fluids बाहेर झिरपतात ज्यामुळे सूज होते. - जास्त मीठ खाणं: Excess sodium मुळे शरीरात पाणी धरून ठेवले जाते, ज्यामुळे सूज होते. - फूटवेअर: टाइट बूट्स, सँडल्स किंवा flat footwear circulation कमी करतात, त्यामुळे संध्याकाळी सूज होणे सामान्य आहे.

2. Lifestyle disorders: - Diabetes / Obesity: Insulin resistance आणि poor circulation मुळे लवकर vascular damage होतो आणि लहान blood vessels leak करतात. - High BP + Salt Retention: BP medicines मधील calcium channel blockers कधी कधी सूज वाढवतात. संध्याकाळी पाय भारी वाटतात. - Lack of activity: muscle pump activity कमी असल्याने venous return कमी होतो आणि fluid pooling होते.

3. गंभीर कारणं: - Heart Failure: हृदय blood pump करू शकत नाही, त्यामुळे पाय, टाचा, घोट्यांवर सूज येते. दोन्ही पायांवर समान सूज, थकवा आणि दम येतो. - Kidney विकार: Protein loss आणि fluid leakage मुळे पाय, डोळे, तोंडावर सूज होते. - Liver Disease (Fatty liver / Cirrhosis): Albumin कमी असल्यामुळे fluid leakage होते, ज्यामुळे पायाला सूज आणि पोट फुगणं होते. - DVT (Deep Vein Thrombosis): फक्त एका पायाला सूज, दुखणे आणि गरमपणा असल्यास त्वरित तपासणी आवश्यक आहे.

कधी तपासणी करावी? - सूज रोज संध्याकाळीच होते. - एका पायाला तीव्र सूज आणि ताप. - सकाळीही सूज कमी होत नाही. - वजन, श्वास, लघवीत बदल. - अचानक shoe tight होणं.

दैनंदिन उपाय / सवयी: 1. झोपताना पाय उंचावर ठेवा (वाकडी उशी वापरा). 2. दर ४५ मिनिटांनी चालत रहा; sitting break आवश्यक आहे. 3. मीठ कमी करा आणि पाणी व्यवस्थित प्या. 4. हलक्या compressive stockings वापरा (doctor शी सल्ला घ्या). 5. Weight control, sugar आणि BP चेक करत रहा.

संध्याकाळची सूज नॉर्मल असू शकते, पण तिच्या पाठीमागे तुमच्या भविष्याची समस्या लपलेली असू शकते. लक्ष द्या, लवकर ओळखा आणि सुधारणा शक्य आहे!