100 वर्षांपूर्वीचा गहू आणि आजचा गहू : आरोग्यावर फरक बघून थक्क व्हाल

गेल्या 100 वर्षांत गहूमध्ये आरोग्यावर परिणाम करणारे मोठे बदल झाले आहेत. हे फरक जाणून घेणं महत्त्वाचं आहे:

1. उंची व रचना: जुना गहू उंच आणि नैसर्गिक होता; आधुनिक गहू ठेंगणा आणि जलद वाढणारा आहे. 2. पोषणमूल्य: जुना गहू प्रथिने, फायबर आणि खनिजांनी भरलेला होता; आधुनिक गहूमध्ये कमी प्रमाण आहे. 3. Gluten प्रमाण: आधुनिक गहूमध्ये Gluten जास्त आहे, ज्यामुळे पचन त्रास वाढू शकतो. 4. प्रक्रिया: जुन्या काळचा गहू ताजा दळला जात असे; आजचा पिठात स्टोरेज, रिफाइनिंग आणि अ‍ॅडिटीव्हज असतात. 5. शेती पद्धती: पूर्वी नैसर्गिक खतं वापरली जात होती; आता रासायनिक खतं आणि कीटकनाशकं वापरली जातात. 6. आरोग्य परिणाम: पोट फुगणे, Insulin resistance, वजन वाढ, थकवा आणि अॅलर्जी यांसारखे त्रास वाढले आहेत. 7. Gluten सेंसिटिव्हिटी: काही लोकांना ऍसिडिटी, सांधेदुखी आणि स्किन इश्यू होतात. 8. विविधता कमी: स्थानिक गहू जाती हरवत चालल्या आहेत, आणि एकसारख्या हायब्रिडवर अवलंबून राहिलं आहे. 9. आहार सवयी: रोज प्रत्येक जेवणात गहू घेतल्यामुळे शरीराला विश्रांती मिळत नाही. 10. उपाय: जुनी गहू जाती वापरणे, मल्टीग्रेन मिश्रण करणे, आणि आठवड्यात 1-2 दिवस गहू-मुक्त आहार घेणे.

स्थानिक शेतकरी बाजार, ऑर्गॅनिक स्टोअर्स किंवा ग्रामीण भागातील ओळखीच्या शेतकऱ्यांकडून “Khapli / Emmer” किंवा “Bansi” सारख्या जुना गहू प्रकार मिळू शकतो. काही ऑनलाइन प्लॅटफॉर्मवरही उपलब्ध आहेत.

सर्वांनाच गहू पूर्णपणे सोडण्याची गरज नाही. पण किती, कोणता आणि कसा वापरायचा हा महत्त्वाचा मुद्दा आहे. योग्य प्रमाण, विविधता आणि जुनी जात वापरल्यास बहुतेक लोक सुरक्षित राहू शकतात.

तुमच्या घरी अजूनही ‘जुन्या जातीचा’ गहू वापरला जातो का? कमेंटमध्ये नक्की सांगा!

Dr Ravindra L Kulkarni MD DNB FSCAI Cardiology Just For Hearts